PASLANMAZ ÇUBUKLAR

PASLANMAZ ÇELİKLER NEDİR?

Paslanmaz çelikler içerdikleri yüksek oranda Krom (Cr) ve Nikel (Ni) sayesinde atmosferik koşullara, suya, asitlere ve yüksek sıcaklıktaki ortamlara dayanıklı çeliklerdir. Bu iki elementin dışında Paslanmaz çeliklere ilave edilen Bakır (Cu), Titanyum (Ti) gibi elementler de paslanmaz çeliklere çok değişik amaçlarla kullanımını sağlayacak özellikler kazandırırlar. Paslanmaz çelikler metalurjik yapılarına göre aşağıdaki  şekilde sınıflandırılırlar.
  • Ferritik Paslanmaz Çelikler:     %12 ve üzerinde Krom (Cr) içeren Paslanmaz çeliklerdir. Mıknatıslanma özelliğine sahiptirler.
  • -Ostenitik Paslanmaz Çelikler:    %13 - 21 Krom (Cr) ve %5 - 20 Nikel (Ni) içerirler. Mıknatıslanma özellikleri zayıftır ancak yüksek sıcaklığa dayanıklı çeliklerdir. Islah edilemezler ancak deformasyon sertleşmesi ile sertleştirilebilirler.
  • Martensitik Paslanmaz Çelikler:   Ferritik çelikler gibi %12 ve üzerinde Krom (Cr) içerirler. Ancak bu grup çeliklerde Karbon (C) oranı Ferritik çeliklere  göre daha yüksektir. Mıknatıslanma özelliğine sahiptirler ve ıslah edilebilirler.
Ostenitik Paslanmaz Çelikler
AISI / SAE C                  max Mn max Si                  max S                    max P                  max Cr Ni Mo max Cu                max Ti ÖZELLİKLER VE KULLANIM YERLERİ
302 0.05- 0.15 2.00 2.00 0.015 0.045 16.00- 19.00 6.00- 9.50 0.80     Soğuk çekilmiş durumda hafif manyetik ostanitik çelik olup yaylarda, antenlerde, çatal- kaşık- bıçaklarda, vidalarda kullanılır
                     
                     
                     
303 0.10 2.00 1.00 0.15- 0.35 0.045 17.00- 19.00 8.00- 10.00   1.00   Genel paslanmazlık özelliği iyi olan bu çeliğe kükürt eklenmesi ile talaşlı işlenebilirlik özelliği iyileştirilmiştir. Bu nedenle yüksek hızlı talaşlı imalata uygundurlar. Ağır korozif ortamlarda ve soğuk dövmeye uygun değildirler. İyi talaş kaldırabilme özelliği nedeniyle otamat tezgahlarında kimyasal dayanıklılık istenen mil, armatür parçaları ve dişli imatı gibi yerlerde kullanılırlar.
                     
                     
                     
                     
303 Plus 0.10 2.00 1.00 0.15- 0.35 0.045 17.00- 19.00 8.00- 10.00   1.00   303' ün talaşlı işlenebilirlik özelliği, sıvı çelik üretimi esnasında kullanılan bazı teknolojilerle geliştirilmiş olan tipidir.
                     
GVR 0.08 2.00 1.00 0.15- 0.35 0.045 17.00- 19.00 8.00- 10.00   1.40- 1.80   Sıvı çelik üretiminde kullanılan bazı yöntemler ve bakır ilavesi ile talaşlı işlenebilirlik özelliği çok gelişmiş bir çeliktir. 303' e göre daha iyi paslanmazlık özelliğine sahiptir.
                     
304 0.07 2.00 1.00 0.030 0.045 17.00- 19.50 8.00- 10.50       Soğuk çekilmiş durumda hafif mıknatıslanma gösterir, kaynak yapılabilir. Kimyasal direnci yüksek, derin sıvımaya uygun bitr çeliktir. Özellikle taşlanma veya parlatma sonrasında mükemmel bir çeliktir ve 300 C'e kadar rahatlıkla kullanılır. Özellikle yiyecek, kimya endüstrilerinde, inşaatlarda. otomativde. beyaz eşyalarda, çatal- kaşık- bıçaklarda, rendelerdeve kesici olmayan cerrahi aletlerde kullanılır. Diğer bir kullanım alanı da örme teli olması ve fleksibıl borularda kullanılmasıdır.
                     
304Plus 0.030 2.00 1.00 0.015- 0.030 0.045 17.50- 19.50 8.00- 10.00       sıvı çelik üretiminde kullanılan bazı teknolojiler ve nispeten daha fazla kükürt ile talaşlı işlenebilirlik özelliği 304'ten daha iyi olan bir çeliktir.
                     
304 L 0.030 2.00 1.00 0.030 0.045 18.00- 20.00 10.00- 12.00       304'e benzer, ancak daha düşük karbonu sayesinde tane arası korosyon direnci arttırılmıştır. Kaynak edilebilme ve soğuk dövülebilme özellikleri oldukça iyidir.
                     
304 Cu 0.040 2.00 1.00 0.030 0.045 17.00- 19.00 8.50- 10.50       304'e benzer, ancak bakır eklenmiştir. Ağır soğuk dövmeye, cıvata ve vida imalatına uygundur.
                     
310 0.25 2.00 1.00 0.030 0.045 24.00- 26.00 19.00- 22.00       Yüksek sıcaklıklarda deformasyon istenmeyen yerlerde kullanılır.
                     
314 0.20 2.00 1.50- 3.00 0.030 0.045 24.00- 26.00 19.00- 22.00       Yüksek ısının söz konusu oluğu alanlarda kullanılırlar.
                     
316 0.07 2.00 1.00 0.030 0.045 16.50- 18.50 10.00- 13.00 2.00- 2.50     Sülfürük asitili, fosforik asitli ve klorik asitli ortamlara dirençlidir. Molibden ilavesi sayesinde 300 C'ye kadar taneler arasında korezyona da direnir. Genellikle kağıt lastik, kimya, ilaç endüstrileri ile birlikte özelliklede tekstil ve boya endüstrilerinde kullanılır. Denizde kullanım içinde uygundur.
                     
316 Plus 0.030 2.00 1.00 0.015- 0.030 0.045 16.50- 18.50 10.00- 13.00 2.00- 2.50     Sıvı çelik üretiminde kullanılan bazı özel yöntemler ve kükürt ilavesi ile talaşlı işlenebilirlik özelliği 316' ya göre daha iyi olan bir çeliktir.
                     
316 L 0.030 2.00 1.00 0.030 0.045 16.50- 18.50 10.00- 13.00 2.00- 2.50     316 ile aynıdır. Ancak daha düşük karbonu nedeniyle taneler arası korozyon direnci iyileşmiştir. Kaynak edilebilirlik özelliği ve soğuk dövülebilme özelliği oldukça iyidir.
                     
316 Ti 0.08 2.00 1.00 0.030 0.045 16.50- 18.50 10.50- 13.50 2.00- 2.50   5x%C- 0.70 316 ile aynıdır. Ti ilavesi ile tane arası korozyon dirençi ve kaynak edilebilirlik özelliği arttırılmıştır. Ancak fazla parlaklık özelliği de bu nedenle azaltılmıştır. 600 C'ye kadar kullanılabilir. Özellikle kağıt, tekstil, fotoğrafçılık, lastik ve boya gibi kimya sektörlerinde ağır şartlarda kullanılır
                     
321 0.08 2.00 1.00 0.030 0.045 17.00- 19.00 9.00- 12.00     5x%C- 0.70 Ti ilave edilmiş 304 gibidir ve bu sayede taneler arası korozyon özelliği ile kaynak edilebilirlik özelliği arttırılmıştır. Ancak titan nedeniyle fazla bir polisaj tavsiye edilmez.. Kaynak sonra ısıl işlem gerektirmeyen durumlar ile 450- 800 C arasında çalışan parçalar için uygundur. Ayrıca çatal- bıcak imalatında, inşaatlarda ve kesici olmaya cerrahi cihazlarda kullanılır.
                     
Martensitik ve Ferritik Paslanmaz Çelikler
AISI / SAE C                    max Mn                       max Si                      max S                     max P                   max Cr Ni Mo                  max ÖZELLİKLER VE KULLANIM YERLERİ
410 0.06- 0.15 1.50 1.00 0.030 0.040 11.50- 13.50 0.75   Cr' martensitik çeliktir, sertleştirilebilirler.Islah edilmiş durumda çok iyi paslanmazlık özelliği gösterir. Tavlanmış durumda çok iyi soğuk işlenebilme özelliğine sahiptir.Çatal-bıçak ve makaslar için çok uygundur
                 
416 0.06- 0.15 1.50 1.00 0.15- 0.35 0.040 12.00- 14.00   0.60 410' un kükürtlü tipidir. Bu sayede talaşlı imalat özelliği arttırılmıştır. Tüm durumlarda mıknatıslık özelliği gösterir. Ağır korazif şartlara uygun değildir.
                 
420B 0.26- 0.35 1.50 1.00 0.030 0.040 12.00- 14.00     Sertleşebilir martensitik çeliktir. Tavlanmış durumda şekillenebilme özelliği yüksektir. Bıcaklar ponpa milleri ve ev eşyalar için uygundur.
                 
420C 0.36- 0.42 1.00 1.00 0.030 0.040 12.50- 14.50     420B' nin karbon ve krom oranı daha yüksek olanıdır. Islah sırasında yüksek sertlik gösterir. Özellikle bıçaklarda, cerrahi aletlerinde ve takımlar kullanılır.
                 
430 0.08 1.00 1.00 0.030 0.040 16.00- 18.00     Cr' lu ferritik çeliktir, sertleşmez, özelliklle tavlanmış durumda iyi soğuk şekillendirilebilir. Paslanmazlık ve parlaklık özellikleri yüksektir. Bu nedenle sütçülük ve bira endüstrilerinde, sabun sanayinde, otomativde, ev eşyalarında, alış-veriş otomatlarında, benzin pompalarında, gemi imalatında klorik asitli alanlarda kullanılır
                 
430F 0.10- 0.17 1.50 1.00 0.15- 0.35 0.040 15.50- 17.50   0.20- 0.60 Isıl işlem uygulanmayan martensitik çeliktir. Kükürt ilavesi ile talaşlı işlenebilirlik özelliği geliştirilmiş olanıdır. Fazla korozif olmayan ortamlarda kullanılırlar. Otomatik tornalarda, vida, somun, mil, armatür parçaları, dişli vb. üretimler uygun malzemedir.
                 
434 0.08 1.00 1.00 0.030 0.040 16.00- 18.00   0.90- 1.40 Cr- Mo ferritik çeliktir, sertleşmez, özellikle karıncalanma tipi korozyona karşı paslanmazlık özelliği yüksektir. Özellikle otomativde yüksek paslanmazlık özelliği aranan yerlerde kullanılır.
                 
Ostenitik Paslanmaz Çelikler / Austenitic Stainless Steels
Karşılaştırma Tablosu  / Table Of Equivalent Grades
AVRUPA  EUROPE (EN) MALZ. NO.    MAT. NO İTALYA    İTALY ABD                   USA (AISI) İNGİLTERE     G.BRITAIN (BS) ALAMANYA    GERMANY (DIN) FRANSA          FRANCE (AFNOR) JAPONYA         JAPAN  (JIS)
X10CrNi18-8 1.4310 X 10 CrNi 18 09 302 302S31   Z 12 CN 18-9 SUS 302
X8CrNiS18-9 1.4305 X 10 CrNiS 18 09 303 303S31 X 10 CrNiS 18 9 Z 8 CNF 18-09 SUS 303
XCrNiS18-9 1.4305 X 10 CrNiS 18 09 303 303S31 X 10 CrNiS 18 9 Z 8 CNF 18-09 SUS 303
X6CrNiCuS18-9-2 1.4570            
X5CrNi18-10 1.4301 X 5 CrNi 18 10 304 304S15 X 5 CrNi 18 10 Z 7 CN 18-09 SUS 304
X2CrNi18-9 1.4307 X 5 CrNi 18 10 304L 304S15   Z 3 CN 19-09  
X2CrNi19-11 1.4306 X 2 CrNi 18 11 304L 304S11 X 2 CrNi 19 11 Z 3 CN 19-11 SUS 304 L
X3CrNiCu18-9-4 1.4567   304 Cu     Z 3 CNU 18-10  
    X 22 CrNi 25 20 310        
    X 16 CrNiSi 25 20 314        
X5CrNiMo17-12-2 1.4401 X 5 CrNiMo 17 12 316 316S31 X 5 CrNiMo 17 12 2 Z 7 CND 17-12-2 SUS 316
X2CrNiMo17-12-2 1.4404 X 5 CrNiMo 17 12 316L 316S31   Z 3 CND 18-11-2 SUS 316 L
X2CrNiMo17-12-2 1.4404 X 2 CrNiMo 17 12 316L 316S11 X 2 CrNiMo 17 13 2 Z 3 CND 18-11-2 SUS 316 L
X6CrNiMoTi17-12-2 1.4571 X 6 CrNiMoTi 17 12 316Ti 320S31 X 6 CrNiMoTi 17 12 2 Z 6 CNDT 17-12 SUS 316 Ti
X6CrNiTi18-10 1.4541 X 6 CrNiTi 18 11 321 321S31 X 6 CrNiTi 18 10 Z 6 CNT 18-10 SUS 321
Ferritik ve Martensitik Paslanmaz Çelikler / Ferritic and Martensitic Stainless Steels
Karşılaştırma Tablosu  / Table Of Equivalent Grades
X12Cr13 1.4006 X 12 Cr13 410 410S21 X 6 Cr 13 Z 10 C 13 SUS 410
X12CrS13 1.4005 X 12CrS13 416 416S21   Z 10 CF 13 SUS 416
X30Cr13 1.4028 X 30 Cr13 420B 420S29 X 30 Cr13 Z 33 C 13 SUS 420 32
X39Cr13 1.4031 X 40 Cr14 420C   X 38 Cr 13 Z 44 C 14 SUS 420 32
X6Cr17 1.4016 X 8 Cr17 430 430S15 X 6 Cr 17 Z 8 C 17 SUS 430
X14CrMoS17 1.4104 X 10 CrS17 430F   X 12 CrMoS 17 Z 13 CF 17 SUS 430 F
X6CrMo17-1 1.4113 X 8 CrMo17 434     Z 8 CD 17-01 SUS 434